Położenie anatomiczne

Nerw strzałkowy wspólny (common fibular nerve) to słabsza gałąź nerwu kulszowego. Powstaje z nerwów L4-S2. W dole podkolanowym biegnie wzdłuż brzegu mięśnia dwugłowego uda (jest to mięsień znajdujący się na tylnej stronie uda) i odchodzi od niego nerw unerwiający boczną część łydki. Owija się łukowato wokół kości strzałki i w tym miejscu leży na tyle powierzchownie, że może być łatwo uszkodzony, jest również palpacyjnie wyczuwalny. Następnie wchodzi pomiędzy dwie części mięśnia strzałkowego długiego znajdującego się na bocznej części goleni i tam dzieli się na nerw strzałkowy powierzchowny i głęboki. Nerw strzałkowy wspólny zaopatruje mięśnie grupy przedniej i bocznej goleni oraz mięśnie grzbietu stopy. Wrażeniowo unerwia skórę przednio-bocznej powierzchni podudzia, grzbietu stopy i palców.

Podział nerwu strzałkowego

Nerw strzałkowy głęboki (deep fibular nerve) zaopatruje ruchowo mięsień piszczelowy przedni, mięśnie prostowniki długie palucha oraz palców. Unerwia wszystkie mięśnie grupy przedniej podudzia (prostowniki) oraz mięśnie grzbietu stopy. Sensorycznie zaopatruje przednią powierzchnię skóry palca I i II. Łatwo zapamiętać jego funkcję, ponieważ zaopatruje „mało skóry, dużo mięśni”.

Nerw strzałkowy powierzchowny (superficial fibular nerve) to w większości nerw czuciowy. Zaopatruje czuciowo część centralną skóry stopy, skórę dolnej ¼ przedniej powierzchni podudzia, grzbiet stopy po stronie przyśrodkowej. Umożliwia ruchy mięśniami strzałkowymi, są to mięśnie należące do grupy bocznej goleni i tam też się znajdują.

Od nerwu strzałkowego wspólnego odchodzą:
1. gałęzie stawowe,
2. nerw skórny boczny łydki – czuciowo zaopatruje skórę bocznej części podudzia,
3. nerw strzałkowy powierzchowny,
4. nerw strzałkowy głęboki.

Przyczyną uszkodzenia nerwu strzałkowego może być na przykład:

– złamanie szyjki kości strzałkowej, złamanie kości piszczelowej z przemieszczeniem;

– ucisk pomiędzy głowami mięśnia strzałkowego długiego;

– szybkie wstanie z pozycji kucnej;

– zwichnięcie stawu kolanowego;

– urazy powodujące drażnienie stawu kolanowego;

– różnego typu neuropatie.

 

Objawy porażenia nerwu strzałkowego:

– brak możliwości zginania grzbietowego stopy i palców;

– końsko-szpotawe ustawienie stopy;

– chód brodzący;

– chód bociani;

– brak możliwości stania bądź chodu na piętach;

– zaburzenie czucia powierzchni grzbietowej stopy i palców.

Objawem uszkodzenia nerwu strzałkowego wspólnego jest opadanie stopy tak, że brzeg boczny jest niżej niż przyśrodkowy. Widać to wyraźnie w czasie chodzenia. Występuje tak zwany chód ptasi lub koguci, chora kończyna dolna podnoszona jest wyżej niż zdrowa i stawiana na podłożu od palców – następnie stawiany jest brzeg boczny stopy, a na końcu pięta. Wtórny przykurcz zginaczy może prowadzić do powstania stopy końsko-szpotawej. Objawy te są wynikiem niemożliwości zgięcia grzbietowego stopy i palców oraz braku nawracania. Ponadto powodem porażenia nerwu jest niedoczulica wyżej wymienionych fragmentów skóry unerwianych przez nerw.

Leczenie:

W pierwszej kolejności wykonuje się badanie elektromiograficzne, które umożliwia sprawdzenie czynności bioelektrycznej mięśni unerwionych przez nerw strzałkowy i pozwala ocenić stopień uszkodzenia nerwu. W przypadku, gdy nerw jest całkowicie przerwany, wymagana jest interwencja chirurgiczna polegająca na zszyciu obu odcinków uszkodzonego nerwu. Kiedy uszkodzenie nerwu jest mniejsze niż całkowicie przerwana ciągłość, proces regeneracji zachodzi szybciej, a rehabilitacja dodatkowo przyspiesza powrót do sprawności.

Na czym polega fizjoterapia przy uszkodzeniu nerwu strzałkowego?

Fizjoterapia w uszkodzeniu nerwu strzałkowego – w przypadku całkowitego przerwania (po zabiegu operacyjnym) i w przypadku częściowego uszkodzenia polega na:

– zapobieganiu powstawaniu zaników mięśniowych;

– utrzymaniu prawidłowego zakresu ruchu w stawach w okolicy podudzia;

– zapobieganiu przykurczom;

– zachowaniu odpowiedniej trofiki tkanek, co przekłada się na przyspieszenie regeneracji nerwu;

– wzmocnieniu mięśni.

 

W fizjoterapii wykorzystuje się takie zabiegi jak:

– ciepłolecznictwo – pozytywnie wpływa na szybkość regeneracji nerwów;

– elektrostymulacje – pozwalające utrzymać odpowiednią siłę mięśniową i zapobiegać powstawaniu zaników mięśniowych;

– masaż, techniki FDM (techniki pracy na powięzi) – metody zapobiegające powstawaniu przykurczy;

– kinezyterapia – ćwiczenia czynne, czynno-bierne, wspomagane i oporowe przy wykorzystaniu różnych metod fizjoterapeutycznych np. PNF.