Reumatoidalne zapalenie stawów – przebieg i objawy

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła choroba tkanki łącznej, powstająca na podłożu nieprawidłowo funkcjonującego układu immunologicznego. Charakteryzuje się obustronnym zapaleniem stawów, występowaniem zmian pozastawowych, np. nieprawidłowościami w ścięgnach, kaletkach maziowych, więzadłach, oraz powikłaniami ze strony układów narządowych. U większości chorych w toku patologii obserwuje się przebieg postępujący z okresami remisji, lecz stale postępującym niszczeniem stawów. U 15% chorych przebieg jest łagodny, a u 10% chorych remisje są długotrwałe – nawet kilkuletnie. Do rozpoznania RZS konieczne jest występowanie 5 kryteriów klinicznych, 1 immunologicznego i 1 radiologicznego.

Kobiety chorują 3 razy częściej niż mężczyźni, a szczyt zachorowania wynosi 40-50 lat. W powstawaniu choroby rolę odgrywają czynniki środowiskowe i genetyczne. Pobudzone komórki układu odpornościowego (limfocyty T) uwalniają białka powodujące niszczenie chrząstki i kości, niedokrwistość, utratę masy ciała, ból oraz pobudzenie komórek tkanki łącznej.

Objawy występujące w RZS to:

  • symetryczny ból i obrzęki – na początku trwania choroby stwierdza się je w stawach nadgarstka, palców oraz stóp; wraz z rozwojem choroby obrzęki i ból obejmują większe stawy takie jak: łokciowy, biodrowy, barkowy oraz kolanowy;
  • sztywność poranna powstająca w wyniku gromadzenia się płynu obrzękowego;
  • stan podgorączkowy;
  • uogólniony stan zapalny;
  • bóle mięśni;
  • uczucie zmęczenia;
  • utrata masy ciała;
  • patologiczne zmiany w stawach – charakterystycznym objawem jest ułożenie palców ręki w kształcie szyi łabędzia oraz tzw. palce butonierkowate;
  • zmiany w odcinku szyjnym kręgosłupa prowadzące do podwichnięć oraz destrukcji krążka miedzykręgowego.

Reumatoidalne zapalenie stawów – diagnostyka i leczenie

Zmiany pozastawowe występują głownie w schorzeniu o długotrwałym i ciężkim przebiegu. Pojawiają się niebolesne guzki zlokalizowane na przedramieniu lub pośladkach. Uszkodzeniu ulega mięsień sercowy, może wystąpić nadciśnienie płucne, zapalenie osierdzia i opłucnej. Stwierdza się zmiany
w nerkach oraz narządzie wzroku. Są to przykładowe zmiany układowe u chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS).

W badaniach laboratoryjnych i obrazowych występuje szereg nieprawidłowości. Stwierdza się w nich zwężenie szpary stawowej, a wraz z tokiem schorzenia widoczne są zrosty włókniste lub kostne. Badanie ultrasonograficzne (USG) umożliwia ocenę nie tylko struktury stawów, ale również ścięgien i mięśni, dlatego jest często wykorzystywane w diagnostyce reumatoidalnego zapalenia stawów.

Rola fizjoterapii w leczeniu RZS

Ważne jest, by rehabilitację stosować w każdym okresie choroby, ponieważ ma ona istotny wpływ na utrzymywanie siły mięśniowej, zapobieganie przykurczom i zniekształceniom oraz ogólną poprawę sprawności fizycznej. Ponadto fizykoterapia działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie i rozluźniająco na mięśnie. Specjaliści zalecają elektroterapię, laseroterapię, termoterapię, krioterapię, masaże i balneoterapię. Rehabilitacja odgrywa też znaczącą rolę w pokonywaniu barier psychologicznych, umożliwia kontakt z otoczeniem oraz zapobiega depresji. Ćwiczenia, zabiegi oraz program terapii warto skonsultować w pierwszej kolejności z lekarzem oraz fizjoterapeutą w celu dobrania odpowiedniego planu rehabilitacji.